تحلیل تأثیر لبه‌های مرده و کاربری‌های ناسازگار بر احساس امنیت و سرزندگی در بافت مرکزی شهرها (مطالعه موردی: خیابان‌های شعاعی همدان)
  •   آرشیو : پاییز 1398
  •   کد پذیرش : 14049
  •   موضوع : سایرشاخه‌ها
  • نویسنده/گان : | فریبا قربانی خوشنود
  •   زبان : فارسی
  •   نوع مقاله : پژوهشی
  •   چکیده مقاله به فارسی : بافت مرکزی شهرهای تاریخی ایران علیرغم شباهت‌های کالبدی در برخی محورها، از سرزندگی نابرابری برخوردارند. پژوهش حاضر با هدف تبیین کمی نقش «لبه‌های مرده» (شامل بناهای متروکه، کاربری‌های انباری و فعالیت‌های ناسازگار) بر کاهش احساس امنیت و سرزندگی در شش خیابان شعاعی منتهی به میدان امام خمینی همدان انجام شده است. این پژوهش از نوع توصیفی-تحلیلی و با رویکرد کمی است. داده‌های مربوط به کاربری‌ها و وضعیت کالبدی از برداشت میدانی و طرح تفصیلی، و داده‌های مربوط به امنیت و سرزندگی از پرسشنامه (۱۷۰ نفر، روش نمونه‌گیری تصادفی ساده) استخراج شد. برای تحلیل داده‌ها از آزمون کروسکال والیس، ضریب همبستگی تاو-بی کندال و رگرسیون خطی چندگانه در نرم‌افزار SPSS استفاده گردید. بین درصد لبه‌های مرده (مجموع بناهای مخروبه، انبارها و فعالیت‌های ناسازگار) و میزان سرزندگی در شش خیابان، همبستگی منفی قوی وجود دارد (ضریب همبستگی اسپیرمن = ۰.۸۲-). خیابان اکباتان با ۴۸/۲۱ درصد بناهای متروکه و ۶/۳۶ درصد انبار و عمده‌فروشی، پایین‌ترین رتبه امنیت و سرزندگی را دارد، در حالی که خیابان بوعلی با ۸/۵ درصد بناهای متروکه و بالاترین تنوع کاربری‌های شبانه‌روزی، سرزنده‌ترین محور شناسایی شد. مدل رگرسیونی نشان می‌دهد که «لبه‌های مرده» به‌تنهایی ۴۷ درصد از واریانس امنیت (R²=0.47) و ۵۱ درصد از واریانس سرزندگی (R²=0.51) را تبیین می‌کند. احیای لبه‌های مرده از طریق جایگزینی کاربری‌های ناسازگار با فعالیت‌های جاذب (خرده‌فروشی، خدمات پذیرایی، کاربری‌های شبانه) مؤثرترین راهبرد برای ارتقای امنیت و سرزندگی در بافت مرکزی است. پیشنهاد می‌شود در خیابان اکباتان، کاربری‌های انباری به غرفه‌های صنایع‌دستی و گردشگری تبدیل شوند.
  •   لیست منابع : [1] جیکوبز، جین (۱۳۸۶). مرگ و زندگی در شهرهای بزرگ آمریکایی. ترجمه پارسی و افلاطونی. انتشارات دانشگاه تهران.
    [2] نیومن، اسکار (۱۳۹۰). فضای قابل دفاع. ترجمه صالحی. انتشارات سازمان شهرداری‌ها.
    [3] غفاری، ع. و همکاران (۱۳۹۶). سنجش و اولویت‌بندی تاب‌آوری شهری در مقابل زلزله. جغرافیا و مخاطرات محیطی، شماره ۲۱.
    [4] شیعه، ا. و همکاران (۱۳۹۸). بررسی نقش مدیریت هوشمند در برنامه‌ریزی کالبدی شهری. مجله برنامه‌ریزی شهری، ۲۳(۲).
    [5] رهنما، م. و همکاران (۱۳۹۵). تأثیر جداره‌های نفوذپذیر بر احساس امنیت در فضاهای شهری (مطالعه موردی: مشهد). فصلنامه مطالعات شهری، شماره ۱۸.
    [6] صالحی‌پور میلانی، ف. (۱۳۹۷). کاربری‌های تجاری و پویایی فضای عمومی در بافت تاریخی شیراز. نشریه معماری و شهرسازی، شماره ۳۲.
    [7] مهندسین مشاور نقش پیراوش (۱۳۸۶). طراحی شهری میدان مرکزی شهر همدان و محورهای شش‌گانه منتهی به آن (جلد اول). استانداری همدان.
    [8] Barton, H. (2003). Shaping Neighbourhoods. London: Routledge.
    [9] Carmona, M. et al. (2003). Public Places - Urban Spaces. Architectural Press.
  •   کلمات کلیدی به فارسی : لبه مرده، امنیت محیطی، سرزندگی شهری، کاربری ناسازگار، بافت مرکزی همدان.
  •   چکیده مقاله به انگلیسی :
  •   کلمات کلیدی به انگلیسی :
  •  صفحات : 62-68
  •   دانلود فایل ( 617.93 KB )